Wist je dat er verschillende visies zijn op wat rouw is en hoe je ernaar kan kijken? Wij noemen het meestal Rouwverwerking. Ik gebruik liever de term Rouwarbeid omdat die voor mij veel beter de lading dekt van wat rouw eigenlijk is. De centrale vraag is: kan je rouw verwerken? en welke verwachting heb je daar dan bij? Hoewel de termen vaak door elkaar worden gebruikt, is er een subtiel maar belangrijk verschil in de betekenis.  

Rouwverwerking

Rouwverwerking suggereert dat rouw een proces is dat je kunt afronden, alsof het een klus is die je kunt klaren. Het impliceert dat er een eindpunt is, een moment waarop je ‘klaar’ bent met rouwen. Als je alle fasen hebt doorlopen is het afgerond en heb je het ‘verwerkt’. Dit is echter niet het geval. Rouw is namelijk een ervaring die je voor de rest van je leven met je meedraagt, ook al verandert de intensiteit ervan in de loop der tijd. Het verlies verandert niet. Als je niet meer zou rouwen zou het betekenen dat bijvoorbeeld de persoon die je mist, minder gemist wordt. Rouw is voor mij de keerzijde van liefde dus als rouw over zou gaan, zou dat betekenen dat je de liefde voor die persoon, het dier, de situatie, jouw gezondheid en welke verlieservaring dan ook, is afgenomen. In mijn ogen kan dat niet dus zal er altijd een gemis blijven. Er is geen eindpunt.

Rouwarbeid

Daarentegen benadrukt het woord Rouwarbeid dat rouw een actief proces is waar je mee aan de slag mag en wat echt werken is. Het is geen passieve ervaring die je overkomt en die zo maar over gaat maar het vraagt een actieve inspanning om te leren leven met het verlies. Het woord ‘arbeid’ impliceert dat het tijd, energie en inspanning kost om te rouwen. Dit is wat ik ook herken en zie in mijn begeleiding. Tijd heelt niet alle wonden, er is echt iets nodig om de pijn van het verlies te leren omarmen en jezelf weer toe te staan om te mogen leven. Wat wel verandert is hoe jij het verlies met je meedraagt en hoe jij weer de kracht kan vinden om het te dragen en ook weer te kunnen genieten van het leven zonder dat jij je daar schuldig over hoeft te voelen.

Kort gezegd:

• Rouwverwerking: suggereert een afronding van het rouwproces.
• Rouwarbeid: benadrukt de actieve inspanning die nodig is om met rouw te leren leven.

Rouw kent geen eindpunt

Rouw kent voor mij daarom ook geen eindpunt en beweegt op zijn eigen manier door jouw leven heen. Je hoeft je verlies ook niet los te laten; je mag het anders leren vasthouden. Rouw vraagt heel veel van mensen op zowel emotioneel, sociaal, fysiek, energetisch en spiritueel vlak. Het kan ingrijpen op alle aspecten van ons leven en wat voor mij als paal boven water staat is dat er geen eindtijd aan verbonden is. Het verdriet kan zich na jaren nog als een boemerang aandienen terwijl je dacht dat je het toch ‘verwerkt’ had. Dat bestaat dus niet: klaar zijn met verwerken.

Het is belangrijk om te beseffen dat rouw geen lineair proces is. Er zijn geen vaste stappen die je moet doorlopen om het af te ronden of goed te doen en er is geen tijdslimiet. Iedereen rouwt op zijn eigen manier in zijn eigen tempo. Rouwarbeid is een persoonlijke reis die je maakt waarin golven van emotie en periodes van balans voorbij komen.

Waar komt de term: Rouwarbeid vandaan?

In de jaren ’90 heeft de Amerikaanse rouwdeskundige J. William Worden het model van de vier rouwtaken geïntroduceerd en heeft hij Rouwarbeid een plek gegeven. Deze rouwtaken worden nu vaak gezien als de kern van rouwarbeid.

De kerntaken van rouwarbeid zijn

1. Het verlies onder ogen zien: Erkennen dat iemand er niet meer is en de realiteit van het verlies accepteren.
2. De pijn van het verlies ervaren: Verdriet, boosheid, verwarring en andere emoties toelaten en uiten.
3. Aanpassen aan een leven zonder de overledene: Manieren vinden om verder te gaan en een nieuwe balans te vinden.
4. Een blijvende herinnering aan de overledene creëren: Een plek geven aan de overledene in je leven, bijvoorbeeld door te herinneren, te koesteren en te herdenken.

Deze kerntaken bewegen door elkaar heen en er zit geen duidelijke lijn in waar je mogelijk houvast aan kan hebben. Want juist die volgende verlieservaring járen na het verlies wat je dacht te hebben afgesloten, kan opeens alles weer open gooien en oude pijn en verdriet weer terug halen alsof het gisteren gebeurde. En ja dit kan gewoon na 20 jaar nog steeds het geval zijn. Dat is helemaal niet gek. Je hoeft ook niet te twijfelen aan jezelf als dat gebeurt of je het wel ‘goed verwerkt hebt’.

Sommigen komen ook pas jaren later aan rouwen toe omdat ze eerder nog niet de ruimte voelden of de hulp kregen om ernaar te kijken. Denk bijvoorbeeld aan een ouder van jonge kinderen die opeens alleen achter blijft en de zorgtaak over de kinderen alleen heeft. Dan is er soms geen plek voor het eigen proces en is overleven het belangrijkste. Dat gaat lang goed tot het niet meer lukt of to je jezelf toestaat het verlies echt te voelen. Ook dat is oké ook als dit na 20 jaar is. Ook hier kan een nieuwe verlieservaring de niet gerouwde rouw van toen, open leggen. Dan kan de reactie op dit verlies zo heftig zijn dat er meer onder zit. Op dat moment ontstaat pas de ruimte om te kijken naar de oude pijn om zo met de nieuwe pijn om te kunnen gaan.

Niet gerouwde rouw

Wat ik zie is dat juist door de niet-gerouwde rouw de problemen kunnen ontstaan. Dan krijgen mensen allerlei uiteenlopende mentale of fysieke klachten die mogelijk helemaal niet meer te herleiden zijn naar het verlies. Er worden allerlei medische tests gedaan en niks geeft een duidelijke oorzaak van de klachten. Er kan verstoring ontstaan op fysiek, mentaal, sociaal, emotioneel, energetisch of spiritueel vlak.

Dus stroomt opeens jouw glas over en vraag jij je af waar je uit balans bent geraakt? Ervaar jij bijvoorbeeld darmklachten, hartklachten, oververmoeidheid, slaapproblemen, burn-out, depressie en ga zo maar door. Dan zit daar jouw uitnodiging om in jezelf te gaan kijken in plaats van het buiten je zelf te gaan zoeken. Door samen terug te gaan kijken naar waar je vandaan komt zou het zo maar kunnen dat je ergens jezelf niet de ruimte hebt gegund om te rouwen en/of verdriet toe te staan. Herken je dit dan is het tijd om is in jezelf te gaan ontdekken wat er bedekt is. Rouw zal namelijk altijd een weg vinden om gevoeld te worden. De vraag is: herken je de signalen?

Elke klacht zie ik als uitnodiging om te leren luisteren naar ons lichaam. Ons lichaam is zelfhelende kracht en als we weer leren verbinden met die krachtige energie, is er heel veel mogelijk om van klachten af te komen waardoor je voorkom je dat het erger wordt.

Rouw is geen ziekte maar kan wel een ziekte worden!

Gun jouwzelf jezelf!

Om die stap te zetten heb je moed nodig en tegelijk kan ik je vertellen dat het zo fijn is om echt goed voor jezelf te mogen zorgen en te investeren in je levensgeluk. Dat is niet alleen maar zwaar maar het zal je zo veel brengen. Tijdens rouw is Zelfzorg essentieel dus vind de hulp die je nodig hebt. Jij doet er toe!

Rouwen doe je zelf maar hoef je niet alleen te doen.

Wil je is samen kijken naar de mogelijkheden, ik ben maar een berichtje van je verwijderd!